رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در آفتاب نگريست چون فرو ميشد گفت : فى نار اللّه الحامئة . آنگه گفت : اگر نه آنستى كه خداى تعالى نگاه ميدارد آفتاب را و الّا هر چه در زمين است بسوختى . عبد اللّه عبّاس گفت « 1 » : بر أبىّ بن كعب خواندم كه [ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ ] أبىّ بن كعب گفت : من نيز بر رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خواندم فى عين حمئة يعنى در چشمهء لوشناك « 2 » كعب الاحبار گفت : در توراة چنين است : فى عين سوداء ؛ در چشمهء سياه . عبد اللّه عبّاس گفت : نزديك معاويه حاضر بودم اين آيت چنين خواندند كه [ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ ] معاويه گفت : تو چگونه ميخوانى ؟ - گفتم : فى عين حمئة ؛ عبد اللّه عمر را گفت : تو چگونه ميخوانى ؟ - گفت : فى عين حامئة ؛ عبد اللّه عبّاس گفت : قرآن بخانهء ما فرود آمده من از تو و از او بهتر دانم ، معاويه كس فرستاد و كعب الاحبار را حاضر كرد ازو پرسيد كه : چگونه يافتى در توراة كه آفتاب كجا فرو مىشود ؟ - گفت : تازى شما بهتر دانيد امّا در توراة من چنين يافتم [ فى ماء و طين ] در ميان آب و گل فرو مىشود . مردى از قبيلهء ازد حاضر بود آنگه كه عبد اللّه عبّاس اين حكايت ميكرد پس گفت : اگر من حاضر بودمى آنجا ؛ ابياتى ميخواندم كه قول ترا تقويت ميكرد ، عبد اللّه گفت : آن ابيات چيست ؟ - گفت كه : سه بيت « 3 » تبّع راست كه بر اين قول دلالت مىكند و آن آنست كه گفته است : قد كان ذو القرنين قبلى مسلما * ملكا تدين له الملوك و تسجد بلغ المشارق و المغارب يبتغى * اسباب أمر من حكيم مرشد فرأى مغيب « 4 » الشّمس عند عزوبها * فى عين ذى خلب و ثأط حرمد

--> ( 1 ) - طالب اين دو قضيّهء مرويّه از ابن عبّاس بعبارت عربى و نصّ متن رجوع كند بقصص الانبياء ثعلبى ( ص 215 چاپ مصر بسال 1412 ) و الدّر المنثور سيوطى ( ج 4 ؛ ص 248 ) . ( 2 ) - در بعضى نسخ : « خره‌ناك » و معنى [ خره ] عن قريب ياد خواهد شد و در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « چشمهء خرهء لوشناك » در برهان قاطع گفته : « لوش بضمّ اوّل بر وزن موش گل سياه و تيره كه در بن حوضها و تالابها بهم رسد ، و لوشناك با نون بالف كشيده و بكاف زده آب تيره و گل آلود را گويند » . ( 3 ) - در بعضى نسخ : « بيتى دو سه است » . ( 4 ) - كذا در قصص الانبياء ثعلبى و الدّر المنثور للسيوطى ليكن در تفسير ابو الفتوح : « مغار » .